Zabawki

Jak dobrać zabawki dla dzieci z autyzmem? Praktyczne wskazówki i rekomendacje

Kiedy wybieramy zabawkę dla dziecka, zazwyczaj kierujemy się jego wiekiem, zainteresowaniami i aktualnymi trendami. Jednak w przypadku dzieci ze spektrum autyzmu, ten wybór wymaga głębszego namysłu i uwzględnienia wielu dodatkowych czynników. Wiemy, jak ważne jest, by zabawka nie tylko bawiła, ale też wspierała rozwój, regulowała emocje i odpowiadała na potrzeby sensoryczne dziecka. Dlatego dziś dzielimy się naszymi przemyśleniami i wskazówkami – z nadzieją, że pomogą one dobrać wartościowe i bezpieczne zabawki dla dzieci ze spektrum autyzmu.

Zrozumienie potrzeb dziecka – klucz do trafionego wyboru

Dzieci ze spektrum autyzmu są niezwykle różnorodne – każde ma swój unikalny profil potrzeb, zainteresowań i wrażliwości sensorycznej. Dlatego nie istnieje uniwersalna „zabawka dla dziecka z autyzmem”. To, co dla jednego malucha będzie idealne i uspokajające, dla innego może okazać się zbyt stymulujące lub zupełnie niezrozumiałe.

Zanim wybierzemy zabawkę, zastanówmy się wspólnie nad kilkoma pytaniami:

  • Czy dziecko potrzebuje wyciszenia, czy wręcz przeciwnie – stymulacji?

  • Czy zabawka powinna angażować zmysły (dotyk, wzrok, słuch), czy raczej unikać nadmiaru bodźców?

  • Jakie aktywności sprawiają dziecku radość – układanie, manipulowanie, sortowanie, a może odgrywanie scenek?

Zrozumienie tych potrzeb to pierwszy krok do dobrania zabawki, która nie tylko będzie odpowiednia, ale przede wszystkim wspierająca.

Cechy dobrej zabawki dla dziecka ze spektrum autyzmu

W naszych doświadczeniach i rozmowach z terapeutami zauważamy, że zabawki najlepiej wspierające rozwój dzieci z autyzmem najczęściej łączą kilka wspólnych cech:

1. Prostota i przejrzystość

Zabawki z prostą formą i jasnym celem działania pozwalają dziecku skupić się na zabawie bez uczucia przeciążenia. Im mniej zbędnych dźwięków, świateł czy skomplikowanych zasad, tym lepiej – szczególnie dla dzieci z nadwrażliwością sensoryczną.

2. Bezpieczna stymulacja sensoryczna

Zabawki sensoryczne, takie jak piłeczki fakturowe, gniotki, piasek kinetyczny czy maty dotykowe, mogą pomóc w regulacji napięcia i zwiększaniu tolerancji na bodźce. Kluczem jest dobór materiałów, które będą przyjemne i interesujące dla konkretnego dziecka.

3. Możliwość przewidywalnej, powtarzalnej zabawy

Dzieci ze spektrum często czują się komfortowo w rutynie i strukturze. Zabawki, które oferują powtarzalne schematy – np. sortery, układanki, zestawy do sekwencji – sprzyjają poczuciu bezpieczeństwa i pomagają w nauce nowych umiejętności.

4. Wsparcie komunikacji i umiejętności społecznych

Zabawki, które można wykorzystać w zabawie z drugą osobą (np. kukiełki, zestawy tematyczne, gry obrazkowe), mogą wspierać rozwój mowy i interakcji społecznych – pod warunkiem, że są dostosowane do poziomu rozwoju dziecka i prowadzone w odpowiedni sposób.

Praktyczne rekomendacje – co warto mieć w domu?

Oto kilka kategorii zabawek, które często okazują się wartościowe w pracy i zabawie z dziećmi ze spektrum autyzmu:

🔹 Zabawki sensoryczne:

  • Piłeczki z różnymi fakturami

  • Gniotki (np. z żelowym wnętrzem)

  • Ścieżki sensoryczne do chodzenia

  • Klocki silikonowe lub drewniane do ściskania i układania

🔹 Pomoce do nauki mowy i komunikacji:

  • Obrazkowe karty (PECS)

  • Proste książeczki z obrazkami i podpisami

  • Zabawki emitujące pojedyncze dźwięki lub słowa (np. proste przyciski dźwiękowe)

🔹 Zabawki rozwijające koncentrację i motorykę:

  • Układanki z dużymi elementami

  • Sortery kształtów i kolorów

  • Przeplatanki i nawlekanki

  • Klocki magnetyczne

🔹 Zabawki do zabawy wspólnej:

  • Proste gry planszowe z zasadami „kolej na mnie, kolej na ciebie”

  • Zestawy tematyczne do odgrywania ról (np. sklep, kuchnia, weterynarz)

  • Pacynki i teatrzyki do zabawy w interakcję

Rola dorosłego – nie tylko kupujemy, ale też towarzyszymy

Nie zapominajmy, że nawet najlepsza zabawka nie zadziała sama z siebie. Dzieci ze spektrum często potrzebują przewodnika – osoby, która pokaże, jak można się daną zabawką bawić, jak ją odkrywać, jak czerpać z niej przyjemność. To my jesteśmy tymi, którzy mogą wprowadzać zabawki w życie dziecka w sposób łagodny, spokojny i dostosowany do jego rytmu.

Na zakończenie – nie ma jednej idealnej zabawki

Wszystko zależy od dziecka. Dlatego najważniejsze, co możemy zrobić, to obserwować, testować i... być elastycznymi. Czasem jedna zabawka, która z pozoru wydaje się „zbyt prosta”, staje się ulubionym źródłem ukojenia i radości. Innym razem potrzebne są bardziej specjalistyczne rozwiązania – i to też jest w porządku.

Pamiętajmy, że wybierając zabawkę, nie chodzi o to, by „naprawić” dziecko. Chodzi o to, by dać mu przestrzeń do bycia sobą – w jego tempie, na jego zasadach, w sposób, który go wspiera i rozwija. I w tej roli zabawka może być naprawdę pięknym narzędziem.

Zabawki kolekcjonerskie – inwestycja czy pasja?Najciekawsze zabawki STEM dla dzieci: nauka poprzez zabawę